Nocny zakaz sprzedaży alkoholu w sklepach i na stacjach. Sejm uchwalił ustawę

Sejm uchwalił nowe przepisy dotyczące alkoholu. Zmiany odczują klienci sklepów, sprzedawcy i producenci. Nie wszystkie ograniczenia mają jednak zacząć obowiązywać w tym samym terminie.

W czwartek, 8 października, posłowie przyjęli nowelizację ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi oraz ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Za głosowało 400 posłów, przeciw było 29, a czterech wstrzymało się od głosu. W głosowaniu uczestniczyło 433 parlamentarzystów.

Prace prowadzono nad propozycjami Lewicy i Polski 2050, a Komisja Zdrowia za podstawę przyjęła projekt Lewicy. Sejm zaakceptował również część poprawek, w tym rozwiązania PSL dotyczące branży winiarskiej i sprzedaży na odległość. Uchwalona ustawa musi jeszcze przejść przez Senat i trafić do prezydenta – samo czwartkowe głosowanie nie uruchomiło nowych zakazów.

Alkoholu na wynos nie kupimy nocą. Gminy mogą wydłużyć zakaz

Najbardziej odczuwalną dla klientów zmianą ma być ogólnopolski zakaz sprzedaży alkoholu na wynos od godz. 22:00 do 6:00. Obejmie sklepy, również całodobowe, oraz stacje paliw. Placówka będzie mogła pozostać otwarta i sprzedawać inne towary, ale w tych godzinach nie sprzeda alkoholu przeznaczonego do spożycia poza miejscem zakupu.

Ograniczenie nie obejmuje alkoholu podawanego do spożycia na miejscu w lokalach gastronomicznych, takich jak restauracje, bary i puby. Nie jest też całodobowym zakazem sprzedaży alkoholu na stacjach paliw – propozycja takiego zakazu nie uzyskała poparcia Sejmu.

Rady gmin mają zachować możliwość dostosowania ograniczeń do lokalnej sytuacji. Będą mogły objąć zakazem również godziny 21:00–22:00 oraz 6:00–9:00. Jeżeli samorząd wykorzysta oba przedziały w pełnym zakresie, sprzedaż alkoholu na wynos będzie zabroniona od godz. 21:00 do 9:00 następnego dnia.

Zakaz reklamy obejmie piwo. Są wyjątki i okres przejściowy

Nowelizacja przewiduje ogólny zakaz reklamy i promocji napojów alkoholowych, również piwa. Zniknąć ma dotychczasowy wyjątek pozwalający reklamować piwo pod określonymi warunkami. Za naruszenie przepisów przewidziano grzywnę od 30 tys. zł do 1 mln zł, ograniczenie wolności albo obie te kary łącznie.

Nie oznacza to jednak natychmiastowego zniknięcia reklam piwa. Przepisy przejściowe dopuszczają ich prowadzenie na dotychczasowych zasadach najpóźniej do 31 grudnia 2027 roku. Ten dodatkowy czas dotyczy reklamy, a nie automatycznie wszystkich działań promocyjnych.

Jak relacjonuje Business Insider, wiceminister zdrowia Katarzyna Kęcka wskazywała, że nowe zasady mają zakończyć premiowanie zakupów alkoholu, między innymi akcje typu „6+6 gratis”. W ustawie pozostają jednak wyłączenia dotyczące promocji wewnątrz hurtowni, sklepów prowadzących wyłącznie sprzedaż alkoholu oraz punktów podających go do spożycia na miejscu.

Przyjęte poprawki dopuszczają również informowanie o wydarzeniach związanych z winem i kuchnią, pod warunkiem że przekaz nie zawiera reklam ani ofert zachęcających do zakupu wyrobów winiarskich. Możliwe mają być płatne i bezpłatne degustacje podczas takich wydarzeń, z widoczną informacją o szkodliwości spożywania alkoholu.

Kęcka zapewniała także, że zasady informowania o sponsoringu pozostaną bez zmian.

- Nie zmieni się możliwość informowania o swojej działalności przez winnice i browary - mówiła w Sejmie wiceminister zdrowia, cytowana przez Business Insider.

Sejm przyjął ponadto poprawkę Polski 2050 dotyczącą wcześniej wydanych zezwoleń na gry losowe wykorzystywane do dozwolonej reklamy lub promocji alkoholu. Mają zachować ważność przez okres, na który zostały udzielone.

Sprzedaż przez internet z kontrolą wieku i opóźnioną dostawą

Przyjęta poprawka przewiduje sprzedaż alkoholu na odległość przez przedsiębiorców posiadających odpowiednie zezwolenia. Jej zakres nie ogranicza się w treści wyłącznie do polskiego wina. Zakup ma wymagać wcześniejszego potwierdzenia danych kupującego, w szczególności daty urodzenia, z wykorzystaniem krajowego schematu identyfikacji elektronicznej.

Dostawa nie będzie mogła nastąpić wcześniej niż po 24 godzinach od złożenia zamówienia. Przesyłka ma mieć trwałe, czytelne oznaczenie „napoje alkoholowe”, zajmujące co najmniej 10 procent widocznej powierzchni. Będzie musiała zostać bezpośrednio przekazana odbiorcy; nie będzie można wydać jej osobie niepełnoletniej ani osobie, której zachowanie wskazuje na nietrzeźwość.

Za tą poprawką głosowało 260 posłów, przeciw było 171, a siedmiu wstrzymało się od głosu. Odmienna propozycja, przewidująca sprzedaż internetową wyłącznie z odbiorem osobistym w punkcie sprzedaży, została odrzucona.

Dokument przy zakupie, nowe opakowania i droższe zezwolenia

Jak informuje TVN24 za PAP, sprzedający lub podający alkohol będzie musiał zażądać dokumentu, jeżeli ma wątpliwości, czy kupujący ukończył 18 lat. Obecnie przepisy dają mu taką możliwość. Po zmianie będzie to obowiązek, a nieokazanie dokumentu będzie oznaczało odmowę sprzedaży lub podania alkoholu.

Ustawa przewiduje także, że opakowania zawierające do 300 ml alkoholu będą mogły być wykonane wyłącznie ze szkła lub metalu. Ich wygląd nie może wprowadzać w błąd ani utrudniać odróżnienia alkoholu od żywności, szczególnie produktów przeznaczonych dla dzieci. To ograniczenie dotyczące formy opakowania, a nie zakaz wszystkich małych butelek.

Na opakowaniach mają pojawić się oznaczenia graficzne dotyczące szkodliwości picia przez kobiety w ciąży i osoby niepełnoletnie oraz zakazu prowadzenia pojazdów po alkoholu. Przyjęta poprawka Polski 2050 przewiduje wejście obowiązku tych oznaczeń po 24 miesiącach od ogłoszenia ustawy. Przepisy pozwalają również sprzedawać zapasy w opakowaniach niespełniających nowych wymagań do ich wyczerpania.

Wzrosną podstawowe roczne opłaty za korzystanie z zezwoleń na sprzedaż alkoholu. W kategorii obejmującej napoje do 4,5 procent alkoholu oraz piwo stawka wzrośnie z 525 zł do 1050 zł. Taka sama podwyżka obejmie osobną kategorię napojów powyżej 4,5 do 18 procent, z wyjątkiem piwa. Dla alkoholu powyżej 18 procent opłata zwiększy się z 2100 zł do 4200 zł.

Dla przedsiębiorców rozliczających opłatę na podstawie wartości sprzedaży przewidziano również wzrost stawek z 1,4 do 1,9 procent oraz z 2,7 do 3,2 procent, zależnie od kategorii alkoholu.

Od kiedy zmiany? Pozostały Senat i decyzja prezydenta

Podstawowy termin wskazany w ustawie to 1 stycznia 2027 roku, ale część rozwiązań ma osobne okresy przejściowe. Senat może jeszcze zaproponować poprawki lub odrzucić ustawę, a jego stanowisko w takim przypadku rozpatrzy Sejm. Następnie dokument trafi do prezydenta.

Nowe ogólnopolskie ograniczenia nie obowiązują więc od dnia głosowania. Do czasu zakończenia prac i wejścia ustawy w życie należy przestrzegać dotychczasowych przepisów, w tym nocnych zakazów sprzedaży przyjętych już przez poszczególne samorządy.